5 GHz Ağı Görünmüyor: DFS, Kanal ve İstemci Uyumu

DFS Kanalları ve Radar Tespiti

5 GHz bandının büyük bir kısmı, meteorolojik radar ve askeri/havacılık radar sistemleriyle paylaşılan DFS (Dynamic Frequency Selection) kanallarından oluşur. Türkiye ve Avrupa düzenlemelerinde 52-64 ve 100-140 arası kanallar DFS kapsamındadır ve bu kanalları kullanan bir AP, yayına başlamadan önce kanalın boş olduğunu doğrulamak için zorunlu bir dinleme süreci (Channel Availability Check — CAC) yürütmek zorundadır.

CAC süresi standart DFS kanallarında 60 saniye, bazı özel radar tespit kanallarında (örneğin 120-128 arası) 10 dakikaya kadar çıkabilir. Bu süre boyunca AP ilgili kanalda hiçbir yayın yapmaz; kullanıcı açısından bu, '5 GHz ağı yok' olarak algılanır çünkü SSID o kanalda henüz beacon göndermemektedir.

Daha kritik bir durum, AP yayın yaparken bir radar sinyali algıladığında yaşanır: AP, yasal zorunluluk gereği o kanalı derhal terk etmek (radar olayı) ve yeni bir kanala geçmek zorundadır. Bu geçiş sırasında bağlı istemciler birkaç saniyeliğine düşer, AP yeni kanalda tekrar CAC sürecini başlatabilir ve bu süre boyunca 5 GHz SSID'si geçici olarak kaybolmuş gibi görünür.

İstemcinin Kanal ve Band Desteği Sınırlılığı

Her Wi-Fi çipseti, üretildiği bölgesel düzenleme setine ve donanım yeteneklerine göre belirli 5 GHz kanallarını destekler. Eski veya düşük maliyetli IoT cihazlar çoğunlukla yalnızca UNII-1 bandındaki (36-48) DFS olmayan kanalları destekler; DFS kanallarını (UNII-2, UNII-2 Extended) hiç tanımayabilir. Eğer kurumsal ağ, kapasite nedeniyle büyük ölçüde DFS kanallarında yayın yapıyorsa, bu tip eski cihazlar 5 GHz SSID'sini hiçbir zaman göremez — oysa aynı SSID'ye modern bir dizüstü bilgisayar sorunsuz bağlanabilir.

Bir diğer sınırlayıcı etken, bazı eski istemcilerin yalnızca 20 MHz kanal genişliğini desteklemesi, AP'nin ise 40/80 MHz gibi geniş kanallarda yayın yapmasıdır. Bu durum genelde tam bir görünmezlikten çok performans sorunu yaratır, ancak bazı çok eski çipsetlerde geniş kanal genişliği algılama hatasına, dolayısıyla SSID'nin hiç listelenmemesine de yol açabilir.

Bu nedenle '5 GHz görünmüyor' şikayeti alındığında ilk sorulması gereken soru hangi cihazda sorun yaşandığıdır. Eğer sorun belirli bir cihaz modeliyle sınırlıysa, kök neden neredeyse kesinlikle istemci tarafı kanal/band desteğidir; RF tasarımıyla ilgili bir müdahale gerekmez.

Band Steering Yanılgıları

Birçok kurumsal AP, istemcileri daha az yoğun ve genelde daha hızlı olan 5 GHz bandına yönlendirmek için band steering mekanizması kullanır. Bu mekanizma, istemcinin 2.4 GHz probe request'lerine kasıtlı olarak gecikmeli yanıt vererek veya hiç yanıt vermeyerek istemciyi 5 GHz'e 'ikna etmeye' çalışır. Ancak bu davranış bazen istemci tarafında yanlış yorumlanır: kullanıcı Wi-Fi tarayıcısında 2.4 GHz ağını görmediği için '5 GHz de aynı şekilde görünmüyor' sanısına kapılabilir, oysa aslında sorun tam tersi yöndedir.

Band steering agresif yapılandırıldığında, sinyali zayıf olan ve aslında 2.4 GHz'de daha iyi performans alacak istemciler de 5 GHz'e yönlendirilmeye çalışılır; bu istemciler 5 GHz'in menzil sınırında kaldığı için bağlantı kuramaz ve kullanıcı '5 GHz görünmüyor ya da bağlanmıyor' şikayetinde bulunur. Burada asıl sorun görünürlük değil, band steering eşiklerinin (RSSI threshold) saha koşullarına göre yanlış ayarlanmış olmasıdır.

Doğru yapılandırma, band steering eşiğini AP yoğunluğuna ve hücre boyutuna göre kalibre etmeyi gerektirir; aksi halde band steering, çözmeye çalıştığı sorundan daha büyük bir kullanıcı deneyimi sorunu yaratır.

Teşhis Sırası

5 GHz görünürlük şikayetlerinde ilk adım, sorunun tek bir cihaz tipiyle mi yoksa tüm cihazlarla mı ilgili olduğunu belirlemektir. Eğer tüm cihazlar aynı anda 5 GHz'i kaybediyorsa, AP loglarında radar olayı (radar detected) ve kanal değişikliği kayıtları aranmalıdır. Eğer sadece belirli eski cihazlarda sorun varsa, kök neden kanal desteği sınırlılığıdır ve çözüm ya DFS olmayan ek bir kanal ataması ya da o cihazlar için ayrı bir 2.4 GHz-only politikasıdır.

Band steering şüphesi varsa, ilgili istemcinin RSSI değeri AP tarafında kontrol edilmeli ve eşik değerleri gözden geçirilmelidir. Son olarak WLC/AP üzerindeki 5 GHz radyo durumunun fiilen 'up' olup olmadığı, yanlışlıkla devre dışı bırakılmadığı da teyit edilmelidir — bazı sahalarda bu basit kontrol unutulur ve saatler süren gereksiz RF analizine girilir.

• 5 GHz radyo durumu AP/WLC'de aktif mi?
• Sorun tüm cihazlarda mı yoksa belirli modellerde mi?
• AP loglarında radar tespiti / kanal değişikliği var mı?
• Band steering eşik değerleri saha koşullarına uygun mu?
• Kullanılan kanallar istemci filosunun desteklediği aralıkta mı?

F2 Sahada Nasıl Çözüyor?

F2, 5 GHz görünürlük sorunlarında saha ölçümüne her zaman kanal planıyla başlar: Ekahau ile mevcut kanal kullanımı, DFS olayları ve radar tetiklemeleri haritalanır, hangi bölgelerde hangi kanalların sık radar kesintisi yaşadığı belgelenir. İstemci envanteri çıkarılarak eski cihazların kanal/band desteği doğrulanır ve kanal planı, hem kapasite hem de uyumluluk gözetilerek DFS olmayan kanallarla DFS kanalları arasında dengelenir. Band steering eşikleri ise her saha için ayrı ayrı, gerçek AP yoğunluğuna göre kalibre edilir; böylece '5 GHz görünmüyor' şikayeti tek seferlik bir yama değil, kalıcı bir RF tasarım kararıyla çözülür.