802.11h ve 802.11d — DFS, TPC ve Ülke Kuralları: Wi-Fi'ın Regülasyon Katmanı

Neden regülasyon standartları gerekti?

Wi-Fi lisanssız bantlarda çalışır, ancak 'lisanssız' kuralsız demek değildir. Her ülke hangi kanalların, hangi güçte ve hangi koşullarla kullanılabileceğini belirler. 5 GHz bandının büyük bölümü ise hava, askeri ve meteoroloji radarlarıyla paylaşılır. Avrupa'daki düzenleyiciler (ETSI) 5 GHz'i Wi-Fi'a açmanın şartı olarak iki mekanizma istedi: radar algılayıp kanaldan çekilme ve iletim gücünü gereğinden fazla kullanmama.

Bu iki şart 2003'te 802.11h olarak standartlaştı. 802.11d (2001) ise cihazların hangi ülkede olduğunu ve o ülkenin kurallarını AP'den öğrenmesini sağladı. Bu iki standart olmadan Avrupa ve Türkiye'de 5 GHz Wi-Fi bugünkü haliyle var olamazdı.

802.11h DFS: radarı duy ve çekil

DFS (Dynamic Frequency Selection), U-NII-2A (52-64) ve U-NII-2C (100-144) kanallarında zorunludur. AP bu kanallardan birinde yayına başlamadan önce 60 saniye boyunca (hava radarı kanallarında 10 dakika) kanalı dinlemek zorundadır: buna CAC (Channel Availability Check) denir. Yayın sırasında radar algılarsa 10 saniye içinde kanalı boşaltmalı, bu sürenin yalnızca küçük bir kısmında (toplam 200-260 ms) veri gönderebilmeli ve o kanala 30 dakika boyunca dönmemelidir (Non-Occupancy Period).

AP kanalı boşaltırken istemcilere beacon'lardaki Channel Switch Announcement (CSA) ile yeni kanalı bildirir. CSA'yı destekleyen istemciler bağlantıyı koparmadan geçer; desteklemeyenler düşer ve yeniden bağlanır. Sahadaki 'öğleden sonra herkes kopuyor' şikayetlerinin bir kısmı, yakındaki bir radarın tetiklediği DFS olaylarıdır.

802.11h TPC: gücü ölç, gerekeni kullan

TPC (Transmit Power Control), cihazların izin verilen azami gücün altında, gerektiği kadar güçle yayın yapmasını hedefler. AP, beacon'larda Power Constraint ve TPC Report öğeleriyle yerel güç sınırını ve kendi gücünü duyurur; istemci de buna uymalıdır. ETSI kurallarına göre TPC desteklemeyen cihazlar, 5250-5350 ve 5470-5725 MHz'te azami güçten 3 dB daha düşük çalışmak zorundadır.

TPC'nin regülasyon tarafının ötesinde bir de tasarım boyutu vardır: AP ve istemci gücü arasındaki dengesizlik. AP'yi azami güçte çalıştırmak, istemcinin AP'yi 'duyduğu' ama AP'nin istemciyi zayıf duyduğu asimetrik bağlantılara yol açar. F2 tasarımlarında AP gücü, ortalama istemci gücüne yakın tutulur.

802.11d: cihaz hangi ülkede olduğunu nereden bilir?

Dizüstü bilgisayarlar ve telefonlar dünyayı dolaşır. Türkiye'de geçerli olan kanal 13 ABD'de yasaktır; 5 GHz DFS kanallarının kuralları bölgeden bölgeye farklıdır. 802.11d, AP'nin beacon'larında Country Information Element yayınlamasını tanımlar: ülke kodu (örneğin 'TR'), izin verilen kanal aralıkları ve her aralığın azami gücü.

Pasif tarama yapan istemci, Country IE'yi duyana kadar yalnızca dünya genelinde güvenli kabul edilen kanallarda aktif probe gönderir. Bu nedenle AP'de yanlış ülke kodu seçmek yalnızca yasal bir sorun değil, aynı zamanda istemcilerin bazı kanalları hiç kullanamaması veya geç keşfetmesi anlamına gelir.

Tasarım ve işletme önerileri

DFS kanallarını kullanmamak, 5 GHz kapasitesinin yarısından fazlasını çöpe atmak demektir. Doğru yaklaşım, DFS'i bilinçli kullanmaktır: survey aşamasında radar olaylarının izlenmesi, havalimanı ve meteoroloji istasyonlarına yakın sahalarda etkilenen kanalların plan dışı bırakılması ve istemci envanterinde DFS desteğinin doğrulanması.

• AP'lerde ülke kodunu doğru (TR) ayarlayın; asla 'dünya' veya başka ülke kodu kullanmayın.
• Kontrolcünün DFS olay kayıtlarını izleyin; tekrarlayan kanalları plandan çıkarın.
• Ses ve kritik istemciler için CSA desteğini test edin.
• Havalimanı yakınındaki sahalarda 120-128 kanallarını varsayılan olarak hariç tutun.
• Dış mekan bağlantılarında yalnızca U-NII-2C ve izinli güç değerlerini kullanın.